با به کار گیری منابع گوناگون در واحدهای تصمیم گیری مشابه، ستاده های مختلفی تولید می شوند و اندازه گیری کارآیی در این گونه واحدها مستلزم ایجاد رابطه ای مناسب بین کلیه ورودیهای موثر و قابل توجه و خروجیها و محصولات واحدهاست. یکی از روشهای مناسب درتعیین بهره وری و کارآیی روش تابع تولید است. برای تخمین تابع تولید از دو رویکرد پارامتری و ناپارامتری استفاده می شود. در این رویکردها و نیز روشهای اندازه گیری کارآیی توجه به عوامل نهاده ای و ستاده ای موثر و متناسب اهمیت ویژه ای دارد.  در این مقاله پس از مروری بر مطالعات انجام شده در زمینه تعیین کارآیی شرکتهای توزیع برق در جهان و نگاهی به عوامل نهاده ای و ستاده ای در این مطالعات، روشی برای تعیین عوامل نهاده ای و ستاده ای موثر و متناسب در کارآیی شرکتهای توزیع برق در ایران ارائه شده و عوامل مهم تعیین گردیده است. پس از آن، به تعیین روابط مناسب بین نهاده ها و ستاده ها در شرکتهای توزیع برق در ایران پرداخته شده است

در این مقاله باتوجه به داده های فصلی دوره زمانی 1375-1399 و با استفاده از مدل انحصار چندجانبه  قیمت- ماشه ای گرین و پورتر اثر شوک های منفی تقاضا بر رفتار و ساختار بازار گوشت قرمز ایران ارزیابی شد. برای این منظور یک سیستم معادلات متشکل از سه تابع تقاضا، عرضه و شکاف قیمت- هزینه[1] به صورت همزمان تصریح شد تا براساس آن شوک های بزرگ و منفی تقاضا با استفاده از پسماندهای تابع تقاضا و رویکرد جستجوی شبکه ای شناسایی شوند. نتایج دلالت بر آن دارد که بازار ستاده گوشت قرمز به دنبال کاهش غیرمنتظره تقاضا، رقابتی تر شده است و اما ساختار بازار عوامل (دام زنده) تغییر نکرد. با استفاده از آزمون های کمکی، نتایج این تحقیق مبنی بر قیمت پذیر بودن عوامل مجددا تأیید شد. با استفاده از نتایج این تحقیق می توان سیاست هایی جهت ارتقای رقابت در صنعت نهاده و ستاده گوشت قرمز تدوین کرد.

اکوسیستم های کشاورزی به طور وسیعی به شرایط اجتماعی و اقتصادی که امروزه در سرتاسر دنیا حاکم است مربوط می شوند. هدف اصلی مدیریت اکوسیستم های کشاورزی رساندن جریان انرژی و مواد مصرف انسان به حداکثر است. گردش انرژی یکی از مباحث بوم شناسی کشاورزی است و در نقاط مختلف جهان نسبت انرژی خروجی و ورودی در اکوسیستم های مختلف کشاورزی محاسبه شده است. یکی از راههای برآورد توسعه کشاورزی و پایداری تولید در نواحی کشاورزی استفاده از روش جریان انرژی است. در این بررسی سیر انرژی در اکوسیستم زراعی گندم دیم در استان مازندران با استفاده از آمار و اطلاعات سازمان کشاورزی استان مربوطه (تهیه پرسشنامه از روستائیان استان) برآورد گردید. داده های مربوط به نهاده ها و ستاده ها به میزان های معادل انرژی های مصرفی و تولیدی تبدیل شدند و سپس راندمان انرژی محاسبه گردید. میزان انرژی عوامل و نهاده های به کار رفته در این نوع زراعت 5359510 کیلوکالری در هکتار و میزان انرژی خروجی (تولیدی) محصول دانه گندم 7062898 و محصول کاه 5684204 کیلوکالری در هکتار برآورد شد. همچنین میزان کارآیی انرژی (نسبت ستاده به نهاده) برای این محصول 0.42 بوده است که میزان کارآیی انرژی کاه و دانه به طور جداگانه و به ترتیب 0.94 و 0.76 می باشد. داده ها نشان می دهند که بیشترین انرژی مصرفی در کشت این محصول در استان مازندران، مصرف کود ازته و انرژی مصرفی ماشین آلات است که احتمالا به دلیل شرایط آب و هوایی استان مازندران می باشد.

تحلیل پوششی داده ها متدولوژی مبتنی بر برنامه ریزی ریاضی است که برای ارزیابی واحدهای تصمیم گیرنده که نهاده های مشابه را برای تولید ستاده های مشابه به کار می گیرند، به کار بسته می شود. نهاده ها و ستاده ها در تحلیل پوششی داده ها قطعی فرض می شوند و از اینرو مرز کارایی ایجاد شده، برای سنجش واحدهای تصمیم گیرنده یکتا خواهد بود. در این مقاله ارزیابی واحدهای تصمیم گیرنده ای که با نهاده های تصادفی به تولید ستاده های تصادفی با توزیع آماری معین می پردازند مورد توجه است. علاوه بر معرفی اندازه کارایی جدید برای سنجش این نوع واحدهای تصمیم گیرنده با حضور مرزهای کارایی متعدد با استفاده از آزمایش مونت کارلو، تعیین توزیع آماری واحدهای کارا نیز مورد توجه مقاله است.

ارزیابی کارآیی انرژی، تعیین و تشخیص انواع و اندازه انرژی های مصرفی می تواند یک روش علمی برای ارزیابی میزان ثبات و پایداری تولید در یک اکوسیستم زراعی تلقی گردد. در این بررسی، ارزیابی انرژی مصرفی در مزارع آستان قدس رضوی مشهد، برای اکوسیستم زراعی گندم آبی بر اساس اندازه گیری های علمی و عملی مرحله به مرحله، شامل خاک ورزی، کاشت، داشت و برداشت برآورد گردید. اندازه گیری های مربوط به ورودی ها و خروجی ها، به میزان های معادل انرژی های مصرفی و تولیدی تبدیل و کارآیی انرژی محاسبه شد. مقدار انرژی ورودی مصرفی و خروجی تولیدی (دانه گندم) در زراعت گندم آبی به ترتیب به طور متوسط 7731553 و 20517800 کیلوکالری در هکتار و کارآیی انرژی (نسبت انرژی ستاده به انرژی نهاده یا تولیدی به مصرفی) به ترتیب برای دانه، کاه و عملکرد بیولوژیک (جمع دانه و کاه) به طور متوسط 2.65، 2.14 و 4.8 بود. بررسی و برآورد انرژی های مصرفی به صورت درصدی از کل برای بخش های مختلف نشان می دهند که بیشترین سهم مصرف انرژی مربوط به برق مصرفی برای آبیاری با 41.5 درصد و بعد از آبیاری به ترتیب نیتروژن خالص مصرفی با 17.75 و سوخت با 15.15 درصد بیشترین انرژی ورودی را به خود اختصاص دادند. کمترین انرژی های ورودی به نیروی انسانی (انرژی بیولوژیک) با 0.7 درصد، علف کش و آفت کش به ترتیب 0.49 و 0.29 درصد اختصاص داشت، که با مدیریت صحیح زراعی و بدون کاهش کیفیت کار می توان سایر مصارف انرژی را کاهش و کارآیی انرژی تولیدی را در واحد سطح افزایش داد.

گردش انرژی از مباحث مهم بوم شناسی کشاورزی است و در نقاط مختلف جهان نسبت انرژی خروجی و ورودی در اکوسیستم های مختلف کشاورزی محاسبه شده است. در این بررسی انرژی در اکوسیستم زراعی گندم آبی و دیم در استان آذربایجان غربی در سال زراعی 1386 با استفاده از آمار و اطلاعات مدیریت گیاهان زراعی (تهیه پرسشنامه از کشاورزان استان) برآورد گردید. داده های مربوط به نهاده ها و ستاده ها به میزان های معادل انرژی های مصرفی و تولیدی تبدیل شد و سپس راندمان انرژی محاسبه گردید. میزان انرژی نهاده های بکار رفته (انرژی مصرفی) در زراعت گندم آبی و دیم به ترتیب به طور متوسط 13025648 و 5414138 کیلوکالری در هکتار و میزان انرژی تولیدی محصول دانه گندم آبی و دیم به ترتیب 10390770 و 3690180 کیلوکالری در هکتار و میزان کارآیی انرژی (نسبت انرژی ستاده به انرژی نهاده) برای گندم آبی و دیم به طور متوسط به ترتیب  1.48و  1.26بود. همچنین کارآیی نیتروژن در گندم آبی و دیم به ترتیب 12.84 و  11.4بود. داده ها نشان می دهند که بیشترین انرژی مصرفی گندم آبی در استان آذربایجان غربی کود نیتروژن و بعد از آن آب آبیاری است و برای گندم دیم نیز بیشترین انرژی مصرفی مربوط به کود مصرفی نیتروژن می باشد که با مدیریت های صحیح زراعی در این استان می توان مصرف انرژی را در واحد سطح کاهش داد و راندمان انرژی تولیدی را بالا برد و در راستای رسیدن به کشاورزی پایدار و کاهش آلودگی خاک و محیط زیست گام برداشت.

یکی از راه های ارزیابی توسعه پایدار در نواحی کشاورزی، استفاده از روش جریان انرژی است. جریان انرژی در یک سیستم تولیدی کشاورزی، به این صورت است که در عملیات تولید، مصرف انرژی و در محصولات تولیدی، ذخیره انرژی به وجود می آید. به همین منظور در تحقیق حاضر، مزارع گندم دیم در استان کرمانشاه در سال زراعی 86-1385، از نظر بیلان انرژی مورد بررسی قرار گرفتند. برای ارزیابی بیلان انرژی در این مزارع، کلیه داده های مربوط به نهاده ها و ستاده ها به مقادیر معادل انرژی های مصرفی و تولیدی تبدیل و سپس راندمان انرژی محاسبه گردید. میزان انرژی عوامل و نهاده های به کار برده شده در این مزارع 6130.9 هزار کیلوکالری در هکتار و میزان انرژی خروجی یا تولیدی محصول دانه گندم 5018 هزار کیلوکالری در هکتار و محصول کاه 4316 هزار کیلوکالری در هکتار برآورد شد. همچنین میزان کارآیی انرژی برای عملکرد کل (دانه+کاه)، 1.521 و میزان کارآیی انرژی به طور جداگانه برای محصول دانه و کاه به ترتیب 0.818 و 0.703 محاسبه گردید. داده ها نشان می دهند که بیشترین انرژی مصرفی در این مزارع، به ترتیب مربوط به ماشین آلات، کود ازته و سوخت گازوئیل بوده و کمترین انرژی مصرفی متعلق به نیروی انسانی و علف کش می باشد. کاربرد دستگاه های کمبینات، انجام به موقع تعمیرات و سرویس های مورد نیاز تراکتور و تناوب زراعی مناسب می تواند راه کارهایی در جهت کاهش انرژی مصرفی در تولید گندم دیم در این استان باشد.

مقدمه و هدف: انرژی یکی از مباحث مهم بوم شناسی کشاورزی است و در این ارتباط در نقاط مختلف جهان نسبت انرژی خروجی و ورودی در اکوسیستم های مختلف کشاورزی محاسبه می شود. چنانچه بتوان میزان انرژی های ورودی به مزرعه در قالب شاخص هایی چون سموم، کودهای شیمیایی، انرژی تراکتور و نیروی کارگر را کاهش داد، علاوه بر افزایش درآمد خالص کشاورزان گام مهمی درجهت حفظ اکوسیستم مزرعه از آلودگی ها و عوامل مخرب به عمل خواهد آمد.روش تحقیق: به همین منظور بیلان انرژی در مزرعه شوید و انرژی نهاده و ستاده در سال زراعی 1389-1388 با تهیه پرسش نامه هایی از کشاورزان منطقه رودهن انجام گردید و میزان انرژی های ورودی به مزرعه در قالب نهاده های مصرفی و با توجه به ضرایب مخصوص محاسبه شد. انرژی خروجی نیز در قالب ستاده بر اساس عملکرد دانه شوید و بر پایه تجزیه ترکیبات شیمیایی و محتوی انرژی آن ها صورت پذیرفت.نتایج و بحث: در این بررسی میزان انرژی نهاده های به کار برده شده 64668971 کیلوکالری در هکتار و میزان انرژی تولیدی 804640 کیلوکالری در هکتار محاسبه شد. میزان کارآیی انرژی (نسبت ستاده به نهاده) بر اساس عملکرد دانه شوید 0.011 بوده است، که بیشترین انرژی مصرفی در کشت این محصول در منطقه رودهن مربوط به آبیاری و کود نیتروژنه است.توصیه کاربردی/صنعتی: با مدیریت صحیح می توان مصرف نهاده ها را کاهش و کارآیی انرژی را افزایش داد.

پژوهش حاضر با هدف محاسبه کارایی صنعت پرورش مرغ گوشتی استان گلستان با استفاده از روش های پارامتریک و غیراپارامتریک انجام شد. در سال تولیدی 95-96 از طریق مصاحبه حضوری با 90 مرغدار در استان گلستان پرسشنامه های تحقیق تکمیل شدند. روایی پرسشنامه با مشورت با خبره گان و اساتید و پایایی آن با استفاده از نرم افزار spss و محاسبه آلفای کرونباخ بالای 6/0تایید گردید. واحدهای فعال بر اساس ظرفیتشان به سه طبقه تقسیم شدند و حجم نمونه در هر طبقه با فرمول کوکران محاسبه شد. در روش پارامتریک از تابع تولید مرزی تصادفی کاب- داگلاس و نرم افزار stata استفاده شد. روش غیرپارامتریک تحلیل پوششی داده ها برای تعیین کارا بودن یا نبودن واحدها با نرم افزار اکسل انجام شد. نتایج روش پارامتریک نشان داد که افزایش نهاده های مساحت سالن های پرورش، هزینه درمان، تعداد نیروی کار و هزینه انرژی کارایی فنی را افزایش داد (01/0>P)، اما متغیرهای تعداد جوجه یک روزه و مقدار دان مصرفی اثر معنی داری بر کارایی نداشتند. در روش غیر پارامتریک، در برآورد کارایی کلی در مجموع 90 واحد تنها 14 واحد تولیدی کارا شناخته شدند اما هنگام برآورد کارایی در طبقات همگن از لحاظ میزان تولید، برخی دیگر از واحدها نیز کارا شناخته شده و تعداد آنها به 26 عدد افزایش یافت. پیشنهاد می شود مزارع ناکارا از نحوه تخصیص نهاده های نیروی کار، هزینه های درمان و انرژی در مزاع کارا اگو برداری نموده و تلاش کنند تا به نحو بهینه از نهاده های جوجه یک روزه و مقدار دان مصرفی بهره ببرند تا به مرز کارایی نزدیک شوند.